Actuele analysesDe Koerdische kwestie

Armand Sağ: “Turkije en Rusland brengen bloedeloze stand-off in Syrië”

Armand Sağ

Senior onderzoeksfellow bij Instituut voor Turkse Studies (ITS)

 

ANALYSE |

Het nieuws is stilletjes aan ons voorbij gegaan maar een paar weken terug heeft de Turkse president Erdoğan Moskou bezocht voor een onderhoud met zijn Russische ambtsgenoot Vladimir Putin. De verwachting was dat ze het uitgebreid zouden hebben over de strijd in Noord-Syrië, nu Trump heeft aangekondigd zich terug te zullen trekken uit het buurland van Turkije.

Trump: “Alleen in het zuiden nog troepenbehoud”

Trump nuanceerde later zijn aankondiging de Amerikaanse troepen uit Syrië terug te trekken en stelde alleen in het zuiden van Syrië nog aanwezig te zullen blijven, met tweehonderd van de tweeduizend militairen. Erdoğan sprak hierop de intentie uit om zestien van de 22 Amerikaanse legerbases over te nemen in het noorden van het land. Juist deze wens is een doemscenario voor de Syrische Koerden en de Europese Unie; er is namelijk bar weinig vertrouwen in Turkije en de twee zien escalatie op de loer liggen.


Het beeld van Turkije is er één dat ronduit slecht is; al in 2014 weigerde Turkije om te kiezen tussen de jihadstrijders van Daesh [IS] en de Koerden van de YPG en later, na Amerikaanse steun, de SDF. De slag om ‘Ayn el-Arab’ (Kobanî) werd gezien als een beslissende slag om Daesh terug te dringen, maar toch weigerde Turkije om zijn grondgebied beschikbaar te stellen voor de doortocht van Irakese Koerden (‘de Peshmerge’) dan wel Turkse Koerden om hun Syrische broeders te helpen. Dit bracht een stroom van kritiek op het Turkse beleid op gang, waarna Turkije toch toegaf en de Koerdische strijders toestond om via Turkije naar Kobanî af te reizen. Het zorgde uiteindelijk voor een beslissende Koerdische overwinning en Daesh kon daarna geen vuist meer maken.

Erdoğan sprak de intentie uit om zestien van de 22 Amerikaanse legerbases over te nemen in het noorden van Syrië.

Turkije steunde de Syrische Koerden

Hoewel Turkije dus uiteindelijk Syrische Koerden steunde om het noorden van Syrië vrij te maken van Daesh, is dit niet hoe men zich Turkije herinnert. Het beeld van een passief en nonchalant Turkije dat liever Daesh en Koerden elkaar de tent uit laat vechten, is hardnekkig, maar niets is minder waar. De irrationale en emotionele uitspraken van Erdoğan versterken dit beeld. Toch ligt Turkije goed bij de lokale bevolking; vooral door de opvang van ruim vier miljoen Syrische vluchtelingen, waar overigens EU-waarnemers, Human Rights Watch, en hulporganisaties zoals Syria Call lovend over zijn.

Ook de Turkse militaire invallen waarmee Afrin, İdlib, en Manbij grotendeels ingenomen zijn, hebben relatief gezien stabiliteit gebracht in Noord-Syrië. Het door Turkije opgerichte Vrije Syrische Leger (FSA) is uitgegroeid van een twaalfduizend leden tellend leger naar een leger met ruim honderdduizend leden en is thans de grootste uitdager van de Syrische dictator Assad. Het FSA bestaat vooral uit Turkmeense en Arabische Syriërs, maar het krijgt steeds meer leden van de Syrische Democratische Strijdkrachten (SDF) binnen zijn gelederen. Zo is de commandant van het SDF, Talal Silo, overgelopen naar het FSA, naar eigen zeggen omdat hij de oorlogsmisdaden van de door de YPG-PKK geleide SDF zat was. Ook de lokale bevolking maakt melding van SDF-propaganda en een ongezonde verheerlijking van de Koerdische leider Öcalan, die op het Turkse gevangeniseiland Imrali een levenslange celstraf uitzit vanwege verantwoordelijkheid voor de dood van bijna vijftigduizend burgers.

Human Rights Watch bevestigt dat er veel kritiek is op de door de Verenigde Staten gesteunde SDF, terwijl de balans na vijf jaar SDF-bestuur in Noord-Syrië negatiever is dan verwacht. Na de onderdrukking door Daesh blijkt er nu sprake van Koerdische repressie. De hoop van de VS en de EU, dat de Koerden Syrië zouden bevrijden van Daesh en Assad om daarna het land weer op te bouwen, blijkt slechts ijdele hoop te zijn geweest. Met de nederlaag tegen Turkije en het FSA, zoekt SDF inmiddels steun bij – jawel – de Syrische dictator Assad.

Invloed Turkije en Rusland groeit

De toenadering van de SDF en Assad enerzijds en de terugtrekking van VS anderzijds, maakt dat Rusland en Turkije gedwongen worden een steeds grotere rol in het land te spelen. Rusland heeft sterke banden met Assad, terwijl Turkije controle heeft over het FSA. In de provincie Idlib hebben de twee landen laten zien met onderhandelingen een wapenstilstand tussen alle partijen tot stand te kunnen brengen. Hiermee lijkt het mogelijk om voor het eerst sinds 2011 een bloedeloze stand-off en vrede te kunnen brengen in Syrië.

Gerelateerde artikelen

Geef een reactie