De Koerdische kwestieVluchtelingencrisis

Armand Sağ: “Aannemelijk dat Trump en Erdoğan teruggrijpen op eerdere afspraken”

Door: Armand Sağ

Senior onderzoeksfellow bij Instituut voor Turkse Studies (ITS)

 

LONGREAD |

Terwijl de Syrische Burgeroorlog afstevent op een apotheose, is nog veel onduidelijk over het lot van Noord-Syië. Rond afspraken tussen Trump en Erdoğan over de toekomst van separatistische Koerden in het gebied, de militaire samenwerking tussen Turkije en Rusland, maar ook de haalbaarheid van een wijdere safe zone in Noord-Syrië bestaan nog veel vraagtekens. Historicus Armand Sağ stelt dat uiteindelijk alle partijen, behalve Daesh en de SDF, gebaat zijn bij een assertief Turkije. 

 

2016: Opmaat naar interventie in Noord-Syrië

De groeiende macht van de PKK in Syrië en het uitblijven van betalingen door de EU conform de vluchtelingendeal van 2015, hebben de Turkse frustraties in 2016 tot grote hoogten gestuwd. Hoewel Turkije ondanks haar financiële beperkingen probeerde de afspraken met de EU na te leven, kreeg het veel kritiek van de EU te verduren op haar vermeende onvermogen om de Europese buitengrenzen te beschermen en illegale asielzoekers terug te nemen. Sinds 2011 hield Turkije zich aan de vluchtelingendeal en nam het sinds 2015 zelfs meer vluchtelingen op dan met de EU was overeengekomen. De druk van de vluchtelingenstroom uit Syrië, de toename van PKK-geweld tegen Syrische opponenten en het feit dat Turkije stelselmatig werd genegeerd door de VS en de EU, deed Turkije in 2016 besluiten om halsoverkop te interveniëren in Noord-Syrië.

De ‘Turkse’ Free Syrian Army

Na haar besluit te interveniëren in Syrië, mobiliseerde Turkije het Vrije Syrische Leger (hierna: FSA) om samen met het Turkse leger ruim vijfduizend vierkante kilometer Syrisch grondgebied te ontwapenen. In dit gebied zou een veilige zone moeten komen om de Syrische vluchtelingen op te vangen.[1] Gedurende Operatie Eufraat-Schild, dat van augustus 2016 tot aan maart 2017 zou duren, werden door Turkije ruim twaalfduizend soldaten van het FSA gemobiliseerd. Hiermee werd het FSA onder leiding van Turkse officieren geprofessionaliseerd. Het succes van de operatie deed het FSA met behulp van Turkije al snel uitgroeien tot een grondmacht van honderdduizend man (waarvan ongeveer de helft ondersteunend personeel).[2] Een van de topbevelhebbers van de PKK-geleide Syrische Democratische Strijdkrachten (hierna: SDF), de Turkmeense Talal Silo, liep eind 2017 over naar Turkije en deed een aantal ontboezemingen over stelselmatige discriminatie tegen niet-Koerden door de VS-gesteunde SDF.[3] Veel Koerdische strijders sloten zich vanaf 2016 aan bij het FSA vanwege opgetekende gruweldaden van de SDF tegen niet alleen niet-Koerden, maar ook mede-Koerden om ze tot medewerking te dwingen.[4] Dit gegeven deed Turkije legitimiteit verwerven als interventiemacht binnen het FSA, maar bracht het land ook lijnrecht tegenover SDF-bondgenoot VS.

Russisch-Turkse toenadering

Door de spanningen met de VS koos Turkije er steeds meer voor om samen te werken met Rusland, omdat Rusland weliswaar Assad heeft als bondgenoot, maar zich constructief opstelt naar Turkije. Beide landen lijken zich nu eerst te richten op de SDF en Daesh om de VS buitenspel te zetten.[5] De gezamenlijke oppositie tegen de SDF en Daesh is voor Turkije een breekpunt, omdat Turkije zich lang door de VS voelt te zijn tegengewerkt.

Het besluit van Turkije om in 2016 te interveniëren in Syrië en samen te werken met Rusland is in wezen niets anders dan de conclusie van groeiende frustratie door de Amerikaanse steun aan terreurbeweging PKK. Na de luchtsteun in de slag om Ayn el-Arab (Kobani) begon de VS de PKK actief te bewapenen. Nadat Turkije hier bezwaar tegen maakte, verzekerde de VS dat na afloop van de strijd alle wapens van de PKK zou worden ingevorderd. De wapens zouden na de strijd tegen Daesh niet in verkeerde handen vallen, er zouden geen wapens gebruikt worden tegen Turkije en elk wapen zou geregistreerd worden. Ondanks het feit dat Turkije een antwoord kreeg op haar bezwaar, geloofden de Turken niet dat de Amerikanen de beloften zouden kunnen waarmaken. Turkije kreeg gelijk toen de PKK na een overwinning op Daesh bij Ayn el-Arab (Kobani) in 2015 Turkse soldaten beschoot met Amerikaanse artilleriekanonnen.[6]

De PKK-acties van juli 2015 worden in Turkije gezien als oorlogsdaad. De Turkse bezwaren tegen de Amerikaanse bewapening van de PKK in 2015 en 2016 waren tevergeefs, alhoewel de Amerikanen de band tussen de PKK en PYD-YPG en hun terroristische aard erkenden. Toch woog voor de VS – maar ook voor de EU – de strijd tegen Daesh zwaarder dan het terroristische karakter van de PKK. De PKK werd gezien als de minste der kwaden, terwijl de opvatting van Turkije eigenlijk meer leed te verduren had van de PKK dan van Daesh. Het zette Turkije ertoe om toenadering te zoeken tot Rusland en het FSA nieuw leven in te blazen met een gemoderniseerd arsenaal aan wapens en volledige wapenuitrusting, training en financiering.[7] Dit nieuwe leger – dat soms ‘het door Turkije gesteunde Vrije Syrische Leger’ genoemd wordt om onderscheid te maken tussen het nieuwe en het oude Vrije Syrische Leger (van vóór 2017) – gaat gepaard met een eveneens door Turkije uitgeruste, getrainde, en gefinancierde politiemacht en gendarmerie. Ondertussen verzekerde Turkije zich van Russische steun in Syrië, waar een wapendeal met Rusland over de levering van een geavanceerd  S-400-luchtafweersysteem.[8] Verder bood de Turkse president Erdoğan in juni 2016 Rusland excuses aan voor het neerhalen van een Russische bommenwerper in 2015 en groeide Turkije richting meer energie-afhankelijkheid van het Euraziatische land.[9] Het was een welkome toenadering voor Rusland en het legde tegelijkertijd de fragiele Turks-Amerikaanse betrekkingen bloot. De VS had jarenlang geweigerd om het vergelijkbare Patriot-luchtafweersysteem (inclusief technologieoverdrachten) te verkopen aan Turkije, terwijl de twee NAVO-nota bene bondgenoten zijn. De Amerikaanse weigering Turkije van een luchtafweersysteem te voorzien, zette veel druk op de betrekkingen, vooral omdat de VS de Turken eveneens onder druk zetten om af te zien van een wapendeal met de Russen. Turkije zou in het Amerikaanse scenario met lege handen achterblijven, terwijl de Amerikanen geen haalbaar alternatief boden.

De EU-vluchtelingendeal

Naast de Turks-Amerikaanse frustraties over en weer, het gebruik van Amerikaanse wapens door de PKK tegen Turkije en de Amerikaanse weigering een vliegverbod boven Noord-Syrië in te voeren, ontstonden er ook frictie tussen Turkije en de EU. De voornaamste reden van de onenigheid was de vluchtelingendeal in 2016 en de wens van Turkije om een veilige zone in Noord-Syrië te creëren. Uiteindelijk ambieerde Turkije naar de creatie van een landcorridor in Noord-Syrië van ongeveer 40 tot 30 kilometer om ruim vier miljoen Syrische vluchtelingen uit Turkije in op te vangen.[10] Dit plan bepleit Turkije al jaren bij de EU om vluchtelingen in het land van herkomst op te vangen om de druk op zowel Turkije als de EU te verlichten. De onenigheid met de EU heeft Turkije er echter niet van weerhouden om van 2011 tot aan 2016 een ‘opendeurenbeleid’ te hanteren, omdat er sprake was van een noodsituatie. In die jaren verwelkomde Turkije miljoenen vluchtelingen en investeerde het miljarden euro’s in moderne vluchtelingenkampen. Naar nu blijkt heeft Turkije het grootste deel van die kosten zelf gedekt, omdat de beloofde financiële hulp van de EU als gevolg van de vluchtelingendeal van 2016 is uitgebleven.

Door rechts-populistische tendensen in Europa en een sterke lobby door de PKK, ontstond geleidelijk meer sympathie voor separatistische Koerden. Nadat Turkije zicht verloor op EU-steungelden voor de opvang van vluchtelingen en de aanvallen van de PKK steeds feller werden, besloot Turkije Operatie Eufraat-Schild in te stellen. Ondanks hevige protesten uit de EU bleek de operatie uiteindelijk een succes. Turkije besloot vanwege dit succes in januari 2018 met een nieuwe operatie, Operatie Olijftak (Zeytin Dali), met Turkse artilleriekanonnen en bommenwerpers stellingen van de PKK te bombarderen.

Turkse ‘safe zone’ in Syrië

Het doel van Operatie Olijftak voor de Turken was het schoonvegen van de Turks-Syrische grens van Koerdische terreurgroepen en het installeren van een veilige zone voor de miljoenen vluchtelingen. Pro-Turkije ondersteunen Turkije daarbij. Het seculiere Vrije Syrische Leger (FSA) wordt al sinds 2011 gesteund door Turkije en wordt sinds 2017 ook actief financieel en materieel uitgerust. Het FSA bestaat vooral uit Syrische Arabieren, Turkmenen, en in mindere mate Koerden die strijden tegen zowel Assad, de Syrische Democratische Strijdkrachten (SDF), Daesh [IS] en andere rebellengroepen.[13] De directe aanleiding voor de tweede Turkse interventie in Noord-Syrië was de bekendmaking van de VS dat ze dertigduizend Koerdische strijders van de harde kern van SDF zouden opleiden.[14] Zij zouden dan de grondstrijd tegen Daesh, Assad en andere rebellengroepen moeten afmaken.

Nadat de VS hun belofte niet inwilligde wapens van de SDF te zullen invorderen, zag Turkije opnieuw een scenario waarbij Turkije zou worden benadeeld. Het opleiden van dertigduizend Koerdische strijders uit de gelederen van de anti-Turkse en terroristische SDF zou, gezien de incidenten rond Ayn al-Arab (Kobani) [de PKK keerde na de winst op Daesh de wapens uiteindelijk tegen Turkije, red.], betekenen dat deze troepen zich vooral zouden richten tegen Turkse soldaten. Ondanks toezeggingen van de VS dat streng toezicht zou worden gehouden op de SDF-PKK, hield Turkije gezien het verleden voet bij stuk.

Deze operatie verliep, net als Operatie Eufraat-Schild, voorspoedig. De VS trok het plan om leden van de SDF en de YPG-PKK op te leiden in, en claimde achteraf zelfs dat de aankondiging een misverstand was. Rusland trok zijn troepen op verzoek van Turkije terug uit Afrin en Turkije begon in maart 2018 met de inname van de provincie Afrin.[15] Aanvankelijk maakten de Amerikanen bezwaar hiertegen en dreigden ze met een tegenactie. De SDF riep zelfs de hulp in van Assad. Turkije en het FSA bleven bleven aanvankelijk in de dorpen van Afrin, maar trokken verder toen Assad en de VS niet ten tonele kwamen.[16] Assad’s leger kwam uiteindelijk niet verder dan kleinschalige schermutselingen rond Aleppo, terwijl Amerikaanse troepen zich rond Manbij ingroeven.[17] Na de inname van Afrin stelde Turkije voor aan de VS om samen Manbij te beschermen en dat de SDF zich zou terugtrekken tot achter de Eufraat.[18] Ondertussen steunde de Nationale Syrische Coalitie – de tegenhanger van de politieke oppositie tegen Assad waarin de PYD-YPG-PKK zitting neemt – ook Operatie Olijftak vanwege “het geweken gevaar van de terroristische organisaties PYG-YPG-PKK”.[19] Ook Syrische Turkmenen, Irakese Turkmenen, Arabische stammen, en zelfs Koerden steunden Operatie Olijftak.[20] Zo bleef het lange tijd rustig en zorgde het FSA voor stabiliteit in Afrin.[21] Heen en weer kwamen er wel verwijten van oorlogsmisdaden, zoals onzorgvuldige luchtbombardementen door Turkije, lijkschennis door het FSA (poseren met lichamen van omgekomen SDF-leden, red.) en massaal gebruik van kindsoldaten en onschuldige burgers als menselijk schild door de SDF.[22] De oprichting van de stadsraad Afrin, waarin naast één Turkmeen ook elf Koerden en acht Arabieren plaatsnamen, zorgde voor een sterke mate van zelfbestuur zonder druk of inmenging van buitenaf.[23] Het einde van het autoritaire bestuur van de PYD-YPG-PKK onder de koepel van de SDF zorgde er ook voor dat veel politieke gevangenen vrijgelaten werden uit lokale gevangenissen.[24] Daarnaast zette Turkije zich sterk in voor het veroordelen van plunderende soldaten van het FSA.[25] Hierdoor verwierven Turkije en het FSA de nodige legitimiteit in de provincie en daarbuiten.

Nieuw evenwicht: Manbij standoff

In juni 2018 besloot de VS om in te gaan op het voorstel van Turkije om samen de stad Manbij te bewaken en de SDF te verzoeken de stad te verlaten.[26] Sinds juli 2018 bewaken Turkse en Amerikaanse soldaten de stad bilateraal, gemeenschappelijk.[27] Gedurende geheime besprekingen in augustus en september 2018 bleken de Turkse president Erdoğan en de Amerikaanse president Trump overeenstemming te hebben bereikt over “de bescherming van Koerden” door Erdoğan.[28] De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Mike Pompeo, stelde dat Erdoğan met deze woorden in september 2018 de Amerikanen had weten te overtuigen dat de VS zich zou terugtrekken uit Syrië.[29] Met deze Turkse belofte in het vooruitzicht, kondigde Trump in december 2018 intern aan de complete terugtrekking van Amerikaanse troepen uit Syrië te bevelen.

Dit zorgde voor veel kritiek op Trump en een deel van zijn staf nam zelfs ontslag.[30] Meteen na de aankondiging van Trump bleek Erdoğan de maanden ervoor gebruikt te hebben om uitgebreid plannen te maken voor een nieuw offensief om Manbij en Noord-Syrië verder in te nemen.[31] Het FSA en Turkije maakten zich op om hun operaties te vervolgen door Manbij in te nemen en zelfs tot aan Irak op te rukken; iets wat Turkije al sinds het begin van de operatie zich ten doel stelde.[32]

Ommezwaai Trump

Het verliep echter anders toen slechts twee dagen na de bewuste aankondiging van Trump een plotselinge tegenaanval van Daesh tegen de SDF roet in het eten gooide.[33] Hierbij kwamen veel strijders van de SDF om het leven en dreigde SDF alle gevangenen van Daesh vrij te laten.[34] Erdoğan stelde zijn militaire acties uit, uit vrees dat Daesh sterker zou kunnen worden door een Turkse aanval op de SDF. Ook zag Erdoğan voordeel in terughoudendheid, aangezien zowel Daesh als de SDF vijandig staan tegenover Turkije. De afwachtende positie van Turkije en de naderende terugtrekking door de Amerikanen bewoog de SDF om bescherming vragen aan Assad in Damascus.[35] Alhoewel de Amerikanen ontkenden dat Assad’s leger in Manbij was aangekomen, doken er plotseling foto’s op van zwaarbewapende Assad-soldaten in het gebied. Turkije reageerde door te stellen dat ze welkom waren om te strijden tegen de SDF, maar dat ze een probleem hadden als ze tegen het FSA of het Turkse leger zouden (willen) strijden.

Druk separatisten

Al snel ontstond door de druk van de separatistische Koerden op Trump commotie over de details van de deal tussen Trump en Erdoğan.[36] In januari 2019 stelde de VS dat ze van Turkije nog twee extra eisen hadden; Turkije zou alle Koerden, dus ook de SDF en de PYG-YPG-PKK-combinatie bescherming moeten garanderen.[37] Tegelijk werd de SDF nadrukkelijk verzocht geen steun te vragen aan Assad of Putin.[38] Ook zou Turkije moeten beloven om “de Koerden in de regio niet af te slachten”.[39] Deze woorden schoten Erdoğan in het verkeerde keelgat en twee dagen later stelde Erdoğan woedend dat “alle terroristen, ongeacht hun afkomst, aangepakt zouden worden”.[40] In januari 2019 weigerde Erdoğan zelfs de speciaal naar Turkije gevlogen Amerikaanse gezant John Bolton te spreken.[41] Tevens stelde Erdoğan dat hij hoe dan ook militair zou ingrijpen rondom Manbij en de rest van Syrië.[42] De reactie van Erdoğan ging ongelukkigerwijs gepaard met een nieuwe aanval van Daesh in januari 2019 op de SDF, waarbij zeker 23 SDF-strijders gedood werden en nog eens 30 gewond raakten.[43] Dit gaf extra druk op Trump om gedeeltelijk terug te komen op zijn eerdere afspraak met Erdoğan.[44] Trump zei te willen dat Daesh eerst verslagen zou worden en dat alle Turkse militaire operaties daarna zijn goedkeuring zouden krijgen.[45] Hoogstwaarschijnlijk was er eerder sprake van een misverstand, omdat er bewust ruimte werd gelaten in de overeenkomst. Erdoğan schreef in een open brief aan The New York Times dat hij “geen problemen had met Syrische Koerden” maar alleen met terroristen.[46] Turkije zou de eis om lokale gemeenschappen te beschermen (Koerden) anders begrepen hebben dan de VS had bedoeld (separatistische Koerden). Erdoğan stelde dat “het niet logisch is om de YPG gelijk te stellen met de Koerden”.[47] Beide staatshoofden bekritiseerden elkaar hierop en Erdoğan voerde daarop extra eisen aan. Zo zou de VS conform de eerdere belofte alle wapens van de SDF moeten invorderen; in het bijzondere de zware wapens.[48] Daarnaast zouden zestien Amerikaanse legerbasissen in Syrië (van de in totaal 22[49]) aan Turkije of lokale partijen zoals het FSA overgedragen dan wel in zijn geheel ontmanteld moeten worden.[50] Als laatst zou de VS zich binnen 120 dagen moeten terugtrekken uit Syrië.[51] Volgens de eerdere overeenkomst zouden de belangrijkste Amerikanen binnen 24 uur teruggetrokken worden, en de rest van de soldaten binnen 60 tot maximaal 100 dagen.[52] Tevens zou in lijn met de eerdere overeenkomst alleen de Amerikaanse legerbasis in het zuiden dichtbij Iran bemand blijven door soldaten van de VS.[53] De harde eisen heen en weer deden de Turkse munteenheid sterk dalen.[54] In de turbulentie deed Erdoğan een poging tot verzoening door te herhalen dat het Turkse leger alleen terroristische organisaties wil oprollen om daarna (pas) de Syrische stad Manbij zal verlaten.[55] Trump bleef hameren op de strijd tegen Daesh en veiligheidsgaranties voor de SDF.[56] Het zorgde voor een periode van nieuwe onderhandelingen tussen de twee NAVO-bondgenoten.[57] In januari 2019 begon Trump dan toch met het terugtrekken van Amerikaanse militairen.[58]

Amerikaanse aftocht

In januari van dit jaar benadrukte Erdoğan dat het FSA en Turkije bereid zijn Manbij in te nemen ter bescherming tegen terroristische groeperingen als Daesh en de SDF. Dit kwam één dag nadat Daesh-strijders een bomaanslag pleegden in Manbij, waarbij vier Amerikaanse soldaten omkwamen.[59] Sindsdien lijkt ook Trump opnieuw in te zien dat een snelle terugtocht van Amerikaanse troepen het beste is.[60] Meer Amerikaanse verliezen doet de publieke opinie sterk afwijzend staan tegenover inmenging in het Syrische conflict, terwijl de Turkse opinie juist positief staat tegenover interventie. De Turkse uitbreiding van legerbasissen in Noord-Syrië, wat in 2018 al minstens zes waren, doet dan ook meer Turkse acties vermoeden.[61]

Nieuwe Turkse interventies

De handelingen van Turkije en het FSA lijken een voorbode voor meer toekomstige acties van Turkije in de rest van Noord-Syrië. Zo is het installeren van een stadsraad in Afrin, met elf van de twintig posities gereserveerd voor politici uit de Koerdische gemeenschap, positief ontvangen in de provincie. Het feit dat slechts één van de twintig posities bestemd is voor een Turkmeense politicus, terwijl er naar verhouding meer Turkmenen zijn in Afrin en het FSA, geeft aan dat er niet partijdig gekeken wordt naar de zaak. De lokale bevolking, inclusief de Koerden, verwelkomt de Turkse soldaten daarom in Noord-Syrië. Een andere uitdaging is de Turkse aanwezigheid in Noord-Irak, waar Daesh en de PKK eveneens actief waren. Hoewel Turkije daar in veel mindere mate gebruik kon maken van lokale milities, is daar wel gebleken dat lokale bewoners (waaronder Turkmenen, Arabieren en zeker ook Koerden) blij zijn met de uitdrijving van zowel Daesh als de PKK. Naast de politionele acties is Turkije in Noord-Irak ook bezig met het aanleggen van infrastructuur om zakelijk verkeer en toerisme uit Turkije mogelijk te maken. Hiermee wordt de regio geïncorporeerd en gestabiliseerd in de Turkse invloedsfeer.[62] Het gevaar van Daesh en de PKK is nagenoeg geweken in Noord-Irak en Noord-Syrië. Volgens George Dyson, Midden-Oosten-analist bij adviesbureau Control Risks, is het Turkse leger zeker “sterk genoeg om de operatie te doen slagen” en heeft het sterke ambities voor Noord-Syrië. “Turkije wil een rol spelen in de wederopbouw van Syrië. Kijk maar naar de stad Jarablus. Daar is een Turks postkantoor geopend, en wordt vanuit Turkije medische hulp en onderwijs verleend”, aldus Dyson.[63]

Het gevaar van Daesh en de PKK is nagenoeg geweken in Noord-Irak en Noord-Syrië.

Met de onvermijdelijke terugtrekking van de VS moet er serieus nagedacht worden over wie het ontstane vacuüm kan vullen. Turkije heeft het op één na grootste en technologisch meest geavanceerde leger binnen NAVO. Ook de VS lijkt dit nu te realiseren, waardoor zij vrijwel alle soldaten hebben teruggetrokken, met uitzondering van ongeveer twee- tot maximaal vierhonderd soldaten in het zuiden van Syrië om de legerbasis daar te bewaken tegen İran.[64] Hiermee lijkt Trump de strijd tegen Daesh over te dragen aan Turkije om zich te richten op zijn prioriteit: Iran.[65] Ook hier benadrukt Trump dat de aanwezigheid van deze tweehonderd soldaten van “beperkte duur” is en dat het de bedoeling is dat ook deze troepen binnenkort terugkeren naar de VS.[66]

Het is aannemelijk dat Trump en Erdoğan nu toch weer teruggrijpen op eerder gemaakte afspraken.

Het is overigens nog wel de vraag wat er integraal is afgesproken tussen Turkije en de VS. De details van de gesprekken tussen Trump en Erdoğan over terugtrekking van de VS, die blijkbaar al sinds de zomer van 2018 lopen, blijven in nevelen gehuld. Ook is het aannemelijk dat in december 2018 de ontstane consternatie Trump en Erdoğan emotioneel deed reageren, maar dat ze nu toch weer teruggrijpen op eerder gemaakte afspraken. De houding van de SDF, waarbij de SDF Assad in december 2018 verzocht om de SDF te beschermen en terug te keren naar de regio, gooide olie op het vuur. Een alliantie tussen de SDF en Assad – de bondgenoot van Iran – is een doorn in het oog van Trump.[67] Met het retorische offensief van Erdoğan, in combinatie met de acties van het Turkse leger en het FSA, lijkt Assad voorlopig eieren voor zijn geld te kiezen.

Voor Turkije, maar de EU, is vooral de veiligheidszone belangrijk. De safe zone is een oplossing voor de Europese vluchtelingenproblematiek. De recente toenadering tussen Rusland en Turkije en hun overlappende belangen in Syrië, hebben Rusland en Turkije bovendien nader tot elkaar gebracht. Rusland kijkt verwachtingsvol naar de Turkse toenadering, en ziet dat de Turkse afhankelijkheid van Russische defensietechnologie en energie Rusland ook speelruimte blijft geven tegenover Turkije. Alle partijen, behalve Daesh en de SDF, blijken uiteindelijk het meest gebaat bij een assertief Turkije. Turkije lijkt daarom voorlopig aan het langste eind te trekken om Noord-Syrië te stabiliseren.

Bronnen

[1] RT (2016), “Turkey’s Erdogan plans to expand Syrian military op, wants ‘safe zones’”, op: Rt.com (19 september 2016), online beschikbaar via: https://www.rt.com/news/359859-syria-turkey-erdogan-isis/ (laatst gecheckt op 20/02/2019).

[2] Roy Gutman & Mousab Alhamadee (2014), “US leaves Free Syrian Army leaders out of military planning”, in: Stars and Stripes (1 september 2014), online beschikbaar via: https://www.stripes.com/news/middle-east/us-leaves-free-syrian-army-leaders-out-of-military-planning-1.300997 (laatst gecheckt op 20/02/2019).

[3] Farah Najjar (2017), “What is the future of the Syrian Democratic Forces?”, in: Al Jazeera (25 november 2017), online beschikbaar via: https://www.aljazeera.com/news/2017/11/future-syrian-democratic-forces-171124110417741.html (laatst gecheckt op 20/02/2019).

[4] Khaled al-Khateb (2018a), “Kurdish fighters join Turkey’s Afrin operation”, in: Al-Monitor (16 februari 2018), online beschikbaar via: https://www.al-monitor.com/pulse/originals/2018/02/syria-operation-olive-branch-kurdish-fighters-fsa-afrin-ypg.html (laatst gecheckt op 23/02/2019).

[5] Toon Beemsterboer (2019b), “Erdogan wil in Syrië samen optrekken met Poetin”, in: NRC (24 januari 2019), online beschikbaar via: https://www.nrc.nl/nieuws/2019/01/24/erdogan-wil-in-syrie-samen-optrekken-met-poetin-a3651541 (laatst gecheckt op 20/02/2019).

[6] Ceyhun Bozkurt (2015), “PYD bölgesine TSK’dan ilk ateş”, in: Aydınlık (28 juli 2015), online beschikbaar via: http://www.aydinlikgazete.com/politika/pyd-bolgesine-tsk-dan-ilk-ates-h74643.html (laatst gecheckt op 20/02/2019).

[7] TRT World (2017), “Turkey-backed opposition to form new army in northern Syria”, op: TRT World (30 mei 2017), online beschikbaar via: https://www.trtworld.com/mea/turkey-backed-rebels-to-form-new-army-in-northern-syria-367931 (laatst gecheckt op 20/02/2019).

[8] Toon Beemsterboer (2018), “VS toch bereid om Patriot-raketten te leveren aan Turkije”, in: NRC (20 december 2018), online beschikbaar via: https://www.nrc.nl/nieuws/2018/12/20/vs-toch-bereid-om-patriot-raketten-te-leveren-aan-turkije-a3126524 (laatst gecheckt op 23/02/2019).

[9] HaberTürk (2018), “Türkiye ne kadar petrol ithal ediyor?”, op: HaberTürk (10 mei 2018), online beschikbaar via: https://www.haberturk.com/turkiye-ne-kadar-petrol-ithal-ediyor-1958004-ekonomi (laatst gecheckt op 23/02/2019).

[10] Redactie DN (2019a), “Erdogan: miljoenen in ‘veilige zones’ Syrië”, in: Dagblad van het Noorden (28 januari 2019), online beschikbaar via: https://www.dvhn.nl/buitenland/Erdogan-miljoenen-in-veilige-zones-Syri%C3%AB-24117904.html (laatst gecheckt op 20/02/2019).

[11] Melvyn Ingleby (2017), “Hoe geeft Turkije les aan een miljoen vluchtelingen?”, in: Trouw (13 december 2017), online beschikbaar via: https://www.trouw.nl/samenleving/hoe-geeft-turkije-les-aan-een-miljoen-vluchtelingen-~a68da7c5/ (laatst gecheckt op 20/02/2019).

[12] Nu.nl (2018b), “Europese Rekenkamer: Geld vluchtelingendeal Turkije vaak goed besteed”, op: Nu.nl (13 november 2018), online beschikbaar via: https://www.nu.nl/buitenland/5569211/europese-rekenkamer-geld-vluchtelingendeal-turkije-vaak-goed-besteed.html (laatst gecheckt op 20/02/2019).

[13] De Standaard (2018), “Turkije roert oorlogstrom”, in: De Standaard (26 december 2018), online beschikbaar via: http://www.standaard.be/cnt/dmf20181225_04061673 (laatst gecheckt op 20/02/2019).

[14] Ans Boersma (2018), “VN maandag bijeen over Turkse inval Syrië”, in: Financieele Dagblad (21 januari 2018), online beschikbaar via: https://fd.nl/economie-politiek/1237878/turkse-leger-valt-syrie-binnen (laatst gecheckt op 23/02/2019).

[15] De Volkskrant (2018b), “Afrin gevallen – Turkse tanks rijden door Koerdische stad”, in: de Volkskrant (18 maart 2018), online beschikbaar via: https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/afrin-gevallen-turkse-tanks-rijden-door-koerdische-stad~bc605cbb/ (laatst gecheckt op 23/02/2019).

[16] Bastiaan Kleinjan (2018a), “‘Het gaat voor Turkije om prestige'”, op: BNR Nieuwsradio (23 januari 2018), online beschikbaar via: https://www.bnr.nl/nieuws/internationaal/10338684/het-gaat-voor-turkije-om-prestige (laatst gecheckt op 23/02/2019).

[17] Bastiaan Kleinjan (2018b), “Erdogan toch gevoelig voor VS”, op: BNR Nieuwsradio (26 februari 2018), online beschikbaar via: https://www.bnr.nl/nieuws/internationaal/10340254/erdogan-toch-gevoelig-voor-vs (laatst gecheckt op 23/02/2019).

[18] De Volkskrant (2018a), “Voorstel Turkije aan VS om samen te patrouilleren bij het Syrische Manbij, Koerden moeten zich terugtrekken”, in: de Volkskrant (16 februari 2018), online beschikbaar via: https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/voorstel-turkije-aan-vs-om-samen-te-patrouilleren-bij-het-syrische-manbij-koerden-moeten-zich-terugtrekken~b416149c/ (laatst gecheckt op 23/02/2019).

[19] National Coalition of Syrian Revolution and Opposition Forces (2018), “Syrian Coalition: Operation ‘Olive Branch’ is Fundamental Part of Battle Against Dictatorship”, op: Etilaf.org (22 januari 2018), online beschikbaar via: http://en.etilaf.org/all-news/news/syrian-coalition-operation-olive-branch-is-fundamental-part-of-battle-against-dictatorship.html (laatst gecheckt op 23/02/2019).

[20] Judit Neurink (2018), “Turkije drijft een wig tussen de PKK en andere Koerden”, in: Trouw (11 december 2018), online beschikbaar via: https://www.trouw.nl/home/turkije-drijft-een-wig-tussen-de-pkk-en-andere-koerden~a5a26d57/ (laatst gecheckt op 23/02/2019).

[21] Khaled al-Khateb (2018b), “Syria’s Afrin rebuilds, welcoming back displaced citizens”, in: Al-Monitor (24 mei 2018), online beschikbaar via: https://www.al-monitor.com/pulse/originals/2018/05/syria-afrin-turkey-fsa-return-services-displaced.html (laatst gecheckt op 23/02/2019).

[22] MEO (2018), “UN says civilians trapped, used as ‘human shields’ in Afrin”, op: Middle East Online (16 maart 2018), online beschikbaar via: http://www.middle-east-online.com/english/?id=87699 (laatst gecheckt op 23/02/2019).

[23] Burak Karacaoğlu & Eşref Musa (2018), “Interim local council established in Syria’s Afrin”, op: Anadolu Agency (12 april 2018), online beschikbaar via: https://www.aa.com.tr/en/middle-east/interim-local-council-established-in-syria-s-afrin/1116152 (laatst gecheckt op 23/02/2019).

[24] Avery Edelman (2018), “Interim governing council formed to tackle ‘disaster’ in Afrin after Turkish-backed offensive”, op: SYRIA:direct (26 maart 2018), online beschikbaar via: https://syriadirect.org/news/interim-governing-council-formed-to-tackle-%E2%80%98disaster%E2%80%99-in-afrin-after-turkish-backed-offensive/ (laatst gecheckt op 23/02/2019).

[25] Syria Call (2018), “Shami Front taking action against looters in shape of battalion involved in attacking civilian funds in Afrin”, op: Syria Call (30 maart 2018), online beschikbaar via: http://nedaa-sy.com/en/news/5155 (laatst gecheckt op 23/02/2019).

[26] Bülent Aliriza (2018), “Trump, Erdogan, and the Surprise U.S. Troop Withdrawal from Syria”, op: Center for Strategic and International Studies (19 december 2018), online beschikbaar via: https://www.csis.org/analysis/trump-erdogan-and-surprise-us-troop-withdrawal-syria (laatst gecheckt op 23/02/2019).

[27] Nu.nl (2018a), “‘Laatste strijders van Koerdische YPG vertrokken uit Syrische stad Manbij'”, op: Nu.nl (15 juli 2018), online beschikbaar via: https://www.nu.nl/syrie/5366171/laatste-strijders-van-koerdische-ypg-vertrokken-syrische-stad-manbij.html (laatst gecheckt op 23/02/2019).

[28] Knack.be (2019b), “‘Turkije gaat Koerdische strijders in Syrië beschermen'”, op: Knack.be (8 januari 2019), online beschikbaar via: https://www.knack.be/nieuws/wereld/turkije-gaat-koerdische-strijders-in-syrie-beschermen/article-normal-1414199.html (laatst gecheckt op 23/02/2019).

[29] HLN (2019a), “Buitenlandminister VS: “Erdogan heeft beloofd Koerdische strijders in Syrië te beschermen””, in: Het Laatste Nieuws (8 januari 2019), online beschikbaar via: https://www.hln.be/nieuws/buitenland/buitenlandminister-vs-erdogan-heeft-beloofd-koerdische-strijders-in-syrie-te-beschermen~a10f75bc/ (laatst gecheckt op 23/02/2019).

[30] De Volkskrant (2019), “Amerikaanse veiligheidsadviseur: troepen VS alleen weg uit Syrië als Turkije veiligheid Koerden garandeert”, in: de Volkskrant (6 januari 2019), online beschikbaar via: https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/amerikaanse-veiligheidsadviseur-troepen-vs-alleen-weg-uit-syrie-als-turkije-veiligheid-koerden-garandeert~b0cecb57/ (laatst gecheckt op 23/02/2019).

[31] HLN (2018), “Syrisch leger zegt stad Manbij te hebben ingenomen na vraag om hulp van de Koerden, Amerikanen ontkennen”, in: Het Laatste Nieuws (28 december 2018), online beschikbaar via: https://www.hln.be/nieuws/buitenland/syrisch-leger-zegt-stad-manbij-te-hebben-ingenomen-na-vraag-om-hulp-van-de-koerden-amerikanen-ontkennen~a8edba44/ (laatst gecheckt op 23/02/2019).

[32] AD (2018), “Erdogan wil Turkse aanval in Syrië uitbreiden”, in: Algemeen Dagblad (26 januari 2018), online beschikbaar via: https://www.ad.nl/buitenland/erdogan-wil-turkse-aanval-in-syrie-uitbreiden~a835fc9c/ (laatst gecheckt op 23/02/2019).

[33] De Morgen (2018), “Turkije stelt eigen operatie uit na IS-offensief tegen Koerden”, in: DeMorgen (21 december 2018), online beschikbaar via: https://www.demorgen.be/buitenland/turkije-stelt-eigen-operatie-uit-na-is-offensief-tegen-koerden-b55a1ee6/ (laatst gecheckt op 23/02/2019).

[34] Rob Vreeken (2018), “Turkije stelt operatie tegen Koerden uit”, in: de Volkskrant (21 december 2018), online beschikbaar via: https://www.demorgen.be/buitenland/turkije-stelt-eigen-operatie-uit-na-is-offensief-tegen-koerden-b55a1ee6/ (laatst gecheckt op 23/02/2019).

[35] HLN (2018), “Syrisch leger zegt stad Manbij te hebben ingenomen na vraag om hulp van de Koerden, Amerikanen ontkennen”, in: Het Laatste Nieuws (28 december 2018), online beschikbaar via: https://www.hln.be/nieuws/buitenland/syrisch-leger-zegt-stad-manbij-te-hebben-ingenomen-na-vraag-om-hulp-van-de-koerden-amerikanen-ontkennen~a8edba44/ (laatst gecheckt op 23/02/2019).

[36] De Tijd (2019), “VS trekken zich nog niet meteen terug uit Syrië”, in: De Tijd (6 januari 2019), online beschikbaar via: https://www.tijd.be/politiek-economie/internationaal/vs/trump-wil-garanties-voor-koerden-in-syrie/10084668.html (laatst gecheckt op 23/02/2019).

[37] Knack.be (2019a), “VS willen zich enkel terugtrekken uit Syrië als Turkije veiligheid van Koerden garandeert”, in: Knack.be (6 januari 2019), online beschikbaar via: https://www.knack.be/nieuws/wereld/vs-willen-zich-enkel-terugtrekken-uit-syrie-als-turkije-veiligheid-van-koerden-garandeert/article-normal-1413745.html (laatst gecheckt op 23/02/2019).

[38] NOS (2019a), “VS: we gaan pas weg uit Syrië als IS volledig is verslagen”, op: NOS (6 januari 2019), online beschikbaar via: https://nos.nl/artikel/2266340-vs-we-gaan-pas-weg-uit-syrie-als-is-volledig-is-verslagen.html (laatst gecheckt op 23/02/2019).

[39] HLN (2019a), “Buitenlandminister VS: “Erdogan heeft beloofd Koerdische strijders in Syrië te beschermen””, in: Het Laatste Nieuws (8 januari 2019), online beschikbaar via: https://www.hln.be/nieuws/buitenland/buitenlandminister-vs-erdogan-heeft-beloofd-koerdische-strijders-in-syrie-te-beschermen~a10f75bc/ (laatst gecheckt op 23/02/2019).

[40] NOS (2019b), “Erdogan geeft Trump-adviseur Bolton veeg uit de pan over Syrië”, in: NOS (8 januari 2019), online beschikbaar via: https://nos.nl/artikel/2266586-erdogan-geeft-trump-adviseur-bolton-veeg-uit-de-pan-over-syrie.html (laatst gecheckt op 23/02/2019).

[41] AD (2019a), “Turkse president Erdogan weigert adviseur van Trump te ontmoeten”, in: Algemeen Dagblad (8 januari 2019), online beschikbaar via: https://www.ad.nl/buitenland/turkse-president-erdogan-weigert-adviseur-van-trump-te-ontmoeten~a40a0667/ (laatst gecheckt op 23/02/2019).

[42] Nu.nl (2019b), “Erdogan: Klaar om militair in te grijpen in Syrië”, op: Nu.nl (8 januari 2019), online beschikbaar via: https://www.nu.nl/syrie/5670830/erdogan-klaar-militair-in-grijpen-in-syrie.html (laatst gecheckt op 23/02/2019).

[43] HLN (2019b), “Terugtrekking VS uit Syrië loopt verre van gesmeerd. Erdogan: “Turkije zal nooit instemmen met compromis dat Koerdische rebellen beschermt””, in: Het Laatste Nieuws (8 januari 2019), online beschikbaar via: https://www.hln.be/nieuws/buitenland/terugtrekking-vs-uit-syrie-loopt-verre-van-gesmeerd-erdogan-turkije-zal-nooit-instemmen-met-compromis-dat-koerdische-rebellen-beschermt~aad266a7/ (laatst gecheckt op 23/02/2019).

[44] Ghassan Dahan (2019), “Spanningen tussen Turkije en Amerika lopen op om Syrië”, in: Trouw (8 januari 2019), online beschikbaar via: https://www.trouw.nl/democratie/spanningen-tussen-turkije-en-amerika-lopen-op-om-syrie~a863437f/ (laatst gecheckt op 23/02/2019).

[45] De Telegraaf (2019a), “’Trump wil garanties voor Koerden’”, in: De Telegraaf (6 januari 2019), online beschikbaar via: https://www.telegraaf.nl/nieuws/2990298/trump-wil-garanties-voor-koerden (laatst gecheckt op 23/02/2019).

[46] FD (2019), “Lira onderuit na uitspraken Erdogan”, in: Financieele Dagblad (8 januari 2019), online beschikbaar via: https://fd.nl/beurs/1284533/lira-onderuit-na-uitspraken-erdogan (laatst gecheckt op 23/02/2019).

[47] dJT (2019), “Erdoğan: “Wij kunnen niet ingaan op Amerikaanse eisen, die tijden zijn voorbij””, op: de Jonge Turken (9 januari 2019), online beschikbaar via: https://www.dejongeturken.com/erdogan-wij-kunnen-niet-ingaan-op-amerikaanse-eisen-die-tijden-zijn-voorbij/ (laatst gecheckt op 23/02/2019).

[48] Ghassan Dahan (2019), “Spanningen tussen Turkije en Amerika lopen op om Syrië”, in: Trouw (8 januari 2019), online beschikbaar via: https://www.trouw.nl/democratie/spanningen-tussen-turkije-en-amerika-lopen-op-om-syrie~a863437f/ (laatst gecheckt op 23/02/2019).

[49] Pieter van Berkel (2019), “Ankara wil dat VS basissen in Syrië aan Turkije geeft”, op: Sceptr (9 januari 2019), online beschikbaar via: https://sceptr.net/2019/01/ankara-wil-dat-vs-basissen-in-syrie-aan-turkije-geeft/ (laatst gecheckt op 23/02/2019).

[50] De Telegraaf (2019b), “Erdogan zegt de Verenigde Staten de wacht aan”, in: De Telegraaf (8 januari 2019), online beschikbaar via: https://www.telegraaf.nl/nieuws/3000411/erdogan-zegt-de-verenigde-staten-de-wacht-aan (laatst gecheckt op 23/02/2019).

[51] Bert De Vroey (2019), “VS weg uit Syrië? Kakofonie ergert Turkse president Erdogan”, in: VRT NWS (8 januari 2019), online beschikbaar via: https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2019/01/08/amerika-weg-uit-syrie-verwarring-ergernis-en-kakofonie/ (laatst gecheckt op 23/02/2019).

[52] Bülent Aliriza (2018), “Trump, Erdogan, and the Surprise U.S. Troop Withdrawal from Syria”, op: Center for Strategic and International Studies (19 december 2018), online beschikbaar via: https://www.csis.org/analysis/trump-erdogan-and-surprise-us-troop-withdrawal-syria (laatst gecheckt op 23/02/2019).

[53] De Tijd (2019), “VS trekken zich nog niet meteen terug uit Syrië”, in: De Tijd (6 januari 2019), online beschikbaar via: https://www.tijd.be/politiek-economie/internationaal/vs/trump-wil-garanties-voor-koerden-in-syrie/10084668.html (laatst gecheckt op 23/02/2019).

[54] FD (2019), “Lira onderuit na uitspraken Erdogan”, in: Financieele Dagblad (8 januari 2019), online beschikbaar via: https://fd.nl/beurs/1284533/lira-onderuit-na-uitspraken-erdogan (laatst gecheckt op 23/02/2019).

[55] HLN (2018), “Syrisch leger zegt stad Manbij te hebben ingenomen na vraag om hulp van de Koerden, Amerikanen ontkennen”, in: Het Laatste Nieuws (28 december 2018), online beschikbaar via: https://www.hln.be/nieuws/buitenland/syrisch-leger-zegt-stad-manbij-te-hebben-ingenomen-na-vraag-om-hulp-van-de-koerden-amerikanen-ontkennen~a8edba44/ (laatst gecheckt op 23/02/2019).

[56] Wout Willemsen (2019), “Amerikanen pas weg uit Syrië als IS verslagen is”, in: De Dagelijkse Standaard (6 januari 2019), online beschikbaar via: https://www.dagelijksestandaard.nl/2019/01/amerikanen-pas-weg-uit-syrie-als-is-verslagen-is/ (laatst gecheckt op 23/02/2019).

[57] Nu.nl (2019a), “VS: Troepen alleen weg uit Syrië als Turkije veiligheid Koerden garandeert”, op: Nu.nl (6 januari 2019), online beschikbaar via: https://www.nu.nl/syrie/5667371/vs-troepen-alleen-weg-uit-syrie-als-turkije-veiligheid-koerden-garandeert.html (laatst gecheckt op 23/02/2019).

[58] NRC (2019), “Militairen VS vertrekken van de basis in Syrië”, in: NRC (12 januari 2019), online beschikbaar via: https://www.nrc.nl/nieuws/2019/01/12/militairen-vs-vertrekken-van-de-basis-in-syrie-a3499805 (laatst gecheckt op 23/02/2019).

[59] Nu.nl (2019c), “Turkije staat klaar om Syrische stad Manbij te beschermen”, op: Nu.nl (20 januari 2019), online beschikbaar via: https://www.nu.nl/syrie/5695199/turkije-staat-klaar-syrische-stad-manbij-beschermen.html (laatst gecheckt op 23/02/2019).

[60] Nieuwsblad (2019), “Verenigde Staten willen zich enkel terugtrekken uit Syrië als Turkije veiligheid van Koerden garandeert”, in: Nieuwsblad (6 januari 2019), online beschikbaar via: https://www.nieuwsblad.be/cnt/dmf20190106_04082513 (laatst gecheckt op 23/02/2019).

[61] Konrad Adenauer Foundation (2018), “What’s next for post-Islamic State Syria? A month-long reporting series from Syria Direct”, op: SYRIA:direct (29 juli 2018), online beschikbaar via: https://syriadirect.org/news/what%E2%80%99s-next-for-post-islamic-state-syria-a-primer/ (laatst gecheckt op 23/02/2019).

[62] Judit Neurink (2018), “Turkije drijft een wig tussen de PKK en andere Koerden”, in: Trouw (11 december 2018), online beschikbaar via: https://www.trouw.nl/home/turkije-drijft-een-wig-tussen-de-pkk-en-andere-koerden~a5a26d57/ (laatst gecheckt op 23/02/2019).

[63] Ans Boersma (2018), “VN maandag bijeen over Turkse inval Syrië”, in: Financieele Dagblad (21 januari 2018), online beschikbaar via: https://fd.nl/economie-politiek/1237878/turkse-leger-valt-syrie-binnen (laatst gecheckt op 23/02/2019).

[64] Redactie DN (2019b), “VS blijven met 400 militairen in Syrië”, in: Dagblad van het Noorden (22 februari 2019), online beschikbaar via: https://www.dvhn.nl/buitenland/VS-blijven-met-400-militairen-in-Syrië-24203654.html (laatst gecheckt op 23/02/2019).

[65] Toon Beemsterboer (2019a), “Turkije dreigt bedrogen uit te komen na Amerikaanse draai”, in: NRC (7 januari 2019), online beschikbaar via: https://www.nrc.nl/nieuws/2019/01/07/turkije-dreigt-bedrogen-uit-te-komen-na-amerikaanse-draai-a3128150 (laatst gecheckt op 20/02/2019).

[66] AD (2019b), “VS houdt toch 200 militairen in Syrië”, in: Algemeen Dagblad (22 februari 2019), online beschikbaar via: https://www.ad.nl/buitenland/vs-houdt-toch-200-militairen-in-syrie~aab43886/ (laatst gecheckt op 23/02/2019).

[67] De Telegraaf (2019b), “Erdogan zegt de Verenigde Staten de wacht aan”, in: De Telegraaf (8 januari 2019), online beschikbaar via: https://www.telegraaf.nl/nieuws/3000411/erdogan-zegt-de-verenigde-staten-de-wacht-aan (laatst gecheckt op 23/02/2019).

Gerelateerde artikelen

Geef een reactie