Nederlandse Omroep Stichting

Waagmeester daags na verkiezingsnieuws: “Censuur in Turkije”

Publicatiedatum: 19 april 2018

Toelichting

Hieronder volgt het resultaat van een kritisch onderzoek naar de zorgvuldigheid van een journalistiek bericht. Berichten dienen (politiek) neutraal geschreven te zijn en gepresenteerde feitelijkheden dienen objectief, nauwkeurig en betrouwbaar te zijn om de toets der kritiek te doorstaan.

Oordeel: onzorgvuldig (10 / 4)

mogelijk politiek gemotiveerd

Conclusie

inzake het artikel “Turkije breidt censuur uit, nu is het internet aan de beurt”

De auteur van het artikel, Lucas Waagmeester, verzwijgt – zoals vaker – informatie en licht meningen uit die in zijn lezing passen. Zo wordt een wet voor toezicht op media bij voorbaat censuur genoemd, terwijl – geheel opportuun – niet inhoudelijk wordt ingegaan op de redenen waarom een in het artikel uitgelichte (Armeens-Turkse) tv-zender op zwart is gegaan. Er wordt volkomen ongefundeerd, zonder argumenten of citaten, gesteld door Waagmeester dat “totale grip op de media” als grote troef wordt beschouwd voor Erdogan. Vervolgens – terwijl een punt over censuur wordt gemaakt – worden alleen leden van de oppositie aan het woord gelaten en wordt er, omdat het Waagmeester’s verhaal niet dient, geen verdere hoor en wederhoor gepleegd. Ook worden blokkades van internetsites in laatste jaren genoemd om de stelling dat er censuur wordt gepleegd, te staven. Cruciale achtergrondinformatie – zoals de leugen dat Turkije ISIS en Al-Qaida steunt – wordt daarbij verzwegen.

BEOORDELING

Groen: opmerking of voorgestelde rectificatie

Rood: lijdend voorwerp van opmerking of voorgestelde rectificatie

Turkije breidt censuur uit, nu is het internet aan de beurt

Turkije gaat ook op het internet censureren. De regering van president Erdogan voert een wet door die bepaalt dat voor het plaatsen van online-video’s een vergunning nodig is. Series, livestreams van evenementen, nieuws: in de toekomst moet het eerst langs de media-waakhond. En wat zonder vergunning online staat, kan worden geblokkeerd. Opmerking: de alinea begint met een stelling die in het vervolg van de alinea niet wordt gestaafd met argumenten. In de video in het artikel wordt Sabiha Temizkan wel zodanig geciteerd. De instelling van een mediawaakhond zou getuigen van “iets dat niet anders uitgelegd zou kunnen worden dan mediacensuur”.   

Gisteren riep Erdogan vervroegde verkiezingen uit. Die stonden gepland voor eind 2019, maar zijn nu over twee maanden, op 24 juni. Erdogans nagenoeg totale grip op de media wordt beschouwd als een grote troef in de campagne. Opmerking: ook deze stelling wordt niet gestaafd met argumenten; althans, een bronverwijzing ontbreekt. Wie stelt dat het een ‘grote troef’ is? Wat is de achtergrond van degene die de stelling poneert? Deze informatie ontbreekt, waardoor de stelling van weinig journalistieke zorgvuldigheid getuigt.

Met de nieuwe mediawet voor online content dicht hij het laatste gat in de dijk. Het web is de enige vrijplaats voor ongecensureerde informatie, de laatste jaren veel gebruikt door Turken die van andere media zijn geweerd. Opmerking: dit is bezijden de waarheid. Er zijn – in tegenstelling tot het heersende discours – nog tal van media waar, binnen de grenzen van de wet, ongecensureerd informatie kan worden weergeven. De regering ziet het probleem niet. “Deze wet is slechts bedoeld om toezicht te kunnen houden.”

Webiz

Het is een huiskamer. Hoge plafonds, ornamenten en een houten paneeldeur. In de hoek is een opstelling gemaakt van decorplaten, twee lichte camera’s op statief en twee fauteuils; eentje voor de interviewer en eentje voor de gast. Webcasting vanuit de binnenstad van Istanbul.

“Dit is onze studio voor online uitzendingen”, zegt Sabiha Temizkan. Ze is journalist en was anderhalf jaar geleden plotseling werkloos toen het tv-station waarvoor ze werkte werd verboden. Opmerking: het bewuste tv-station, en de reden voor het verbod, wordt hier niet weergeven. IMC TV heet het bewuste tv-station, een Armeens-Turkse zender. Armeense politieke kwesties liggen uiterst gevoelig in Turkije en het laat zich dan ook raden wat achter de noemer “terreurpropaganda” (de officiële reden) de reden is geweest van het verbod. Een groepje collega’s besloot online door te gaan. “Maar het is duidelijk dat ze ook proberen de stemmen die uit deze ruimte komen de mond te snoeren.”

De online talkshow Webiz gaat over economie en politiek. De meeste gasten zijn wetenschappers, journalisten en politici. “Wij zijn bezorgd, want de regering probeert alle oppositionele geluiden in te dammen. De introductie van controle op het internet, betekent waarschijnlijk nieuwe censuur. Het is niet anders uit te leggen.” Opmerking: er wordt hier geen hoor en wederhoor gepleegd over de redenen achter het verbod van IMC TV; slechts eenzijdig worden de programmamakers achter Webiz aan het woord gelaten over vermeende censuur.

In Ankara staat het kantoor van de RTÜK, de Hoge Raad voor radio en televisie. Hier bepaalt een negenkoppige commissie wat geschikt is voor uitzending. De leden in de RTÜK worden gekozen door het Turkse parlement, waardoor zeven leden pro-regering zijn.

Ilhan Tasci is een van de twee mannen die namens de oppositie in de raad zitten. Bij een stemming delft hij dus altijd het onderspit, maar hij ziet wel van binnenuit wat er gebeurt. “Ze willen hetzelfde doen met internet als ze hebben gedaan met televisie en kranten.” Opmerking: ook hier wordt geen hoor en wederhoor gepleegd; slechts het oppositionele geluid wordt hier een podium geboden, terwijl van de overige zeven van de negen leden van de Hoge Raad voor radio  en televisie niet één wordt geïnterviewd.

Volgens Tasci heeft de nieuwe online-wet alles te maken met de aanstaande verkiezingen. “In de verkiezingsrace is de ruimte voor een oppositionele stem al enorm afgenomen. De enige plek waar die nog gehoord wordt, is het internet. Nu we naar verkiezingen gaan, wil de regeringspartij die ruimte ook schoonvegen.”

De regering zelf zegt dat de wet nodig is voor de nationale veiligheid en politieke stabiliteit. Bovendien moet de Turkse consument beschermd worden tegen ‘dreiging van buiten’, die Turkse waarden zou kunnen aantasten. Vice-premier Bekir Bozdag: “Deze nieuwe wet heeft niet het doel om vrijheden in te perken, hij is slechts bedoeld om toezicht te kunnen houden.” Opmerking: Er wordt hier door de auteur en Tasci bij voorbaat uitgegaan van grimmige motieven, terwijl het statement van Bekir Bozdag dat de nieuwe wet voor toezicht bedoeld is, niet verder van context wordt voorzien voor de lezer. 

Web-blokkades zijn niet nieuw in Turkije. Al sinds 2015 past de regering ze breed toe. Tientallen nieuwssites zijn alleen via een VPN-server, die lokale servers omzeilt, te openen. Ook Wikipedia is geblokt in Turkije. Er staat informatie op die de Turkse regering niet zint. Opmerking: de inhoudelijke reden wordt hier bewust niet genoemd. De reden achter de blokkade is de informatie dat Turkije terreurgroeperingen ISIS en Al-Qaida zou steunen.

Al jaren staat Turkije boven aan de lijst van landen die Twitter verzoeken accounts of tweets te verwijderen. Twitter gaat vaak op die verzoeken in, omdat het bedrijf zich zegt te willen houden aan lokale wetgeving. Meerdere keren in de afgelopen jaren gingen sociale-media-netwerken en sites als YouTube tijdelijk op zwart in Turkije. Opmerking: hier wordt belangrijke achtergrondinformatie verzwegen.

Ook deze site, NOS.nl, is al sinds december 2016 niet te openen in Turkije. Officieel omdat er een filmpje te zien is van de moord op de Russische ambassadeur Karlov in Ankara. De mediawaakhond koos ervoor niet alleen de link naar dat filmpje, maar het volledige domein NOS.nl voor Turkse gebruikers te blokkeren.

In de tang

In de praktijk zal de RTÜK niet alle webcasts vanuit alle huiskamers gaan controleren. Maar omdat er officieel een vergunning nodig is om content online te mogen zetten, kan een site zonder aanklacht of juridische procedure offline gehaald worden. De regering heeft zo onwelgevallige media-uitingen in de tang.

“Zelfs als het niet zo genoemd wordt; de censuur is heel openlijk”, zegt Sabiha Temizkan in het studiootje van Webiz. “Zoals het recht van journalisten om het nieuws te vertellen is weggenomen, is het recht van het publiek weggenomen om nieuws tot zich te nemen”, vindt ze. “Ze kunnen het allerlei andere namen geven, maar wat hier gebeurt, is wat je censuur noemt.”

 

 

Gerelateerde artikelen

Geef een reactie