De TelegraafTelegraaf Media Groep

Erdoğan en jonge fan: Telegraaf verrast met ajournalistiek lasterstuk

Publicatiedatum: 26 februari 2018

Toelichting

Hieronder volgt het resultaat van een kritisch onderzoek naar de zorgvuldigheid van een journalistiek bericht. Berichten dienen (politiek) neutraal geschreven te zijn en gepresenteerde feitelijkheden dienen objectief, nauwkeurig en betrouwbaar te zijn om de toets der kritiek te doorstaan.

Oordeel: zéér onzorgvuldig (10 / 1)

Conclusie

inzake het artikel “Erdogan looft ’martelares’ (5)”

Zoals velen heeft Politiek Neutraal met ontsteltenis kennis genomen van het bericht van De Telegraaf met de kop “Erdogan looft ‘martelares’ (5)” van afgelopen maandag. Het artikel bouwt op onwaarheden en de opbouw van de tekst onthult een vorm van journalistiek die we sterk veroordelen.

De auteur heeft gekozen voor een negatieve inkadering van een onschuldig schouwspel tussen president Erdoğan en een jonge fan. Het onderonsje speelt zich af rond het concept van martelaarschap, dat in westerse beeldvorming met jihadisme wordt geassocieerd maar in de islamitische cultuur geenszins taboe en zelfs alledaags is. Het cultuurverschil wordt door de auteur aangewend om de Turkse president in een kwaad daglicht te stellen. Gesuggereerd wordt dat Erdoğan kinderen en zijn machtspositie ‘misbruikt’, extremistisch gedachtegoed propageert en ‘kleine’ kinderen gebruikt als propagandamiddel.

 

BEOORDELING

Rood: commentaar en/of voorgestelde rectificatie

 

Klein meisje huilt als ze te horen krijgt dat ze moet sterven voor Turkije

Opmerking: Erdogan heeft niet gezegd dat ze moet sterven. Deze kop is volslagen absurd. Het “kleine” meisje (opm. “het meisje” zou voldoende zijn) huilt niet naar aanleiding van de woorden van Erdogan, maar huilde al eerder terwijl ze nog tussen het publiek stond. Hieronder meer hierover.

Erdogan looft ’martelares’ (5)

Opmerking: Deze ondertitel is misleidend. De aanhalingstekens tonen al dat de ondertitel niet letterlijk genomen zou moeten worden. De redactie gebruikt haar journalistieke vrijheid om de ondertitel als klikaas te gebruiken.

De martelaarsverheerlijking heeft wel erg extreme vormen aangenomen in Turkije nu president Erdogan hiervoor een klein meisje van een jaar of vijf heeft misbruikt.

Opmerking: De woorden “heeft wel erg extreme vormen aangenomen” tonen dat de auteur een persoonlijke mening ventileert en het terrein van objectieve, neutrale journalistiek definitief verlaat. Met de zinsnede “Een klein meisje misbruikt” stelt de auteur in spreektaal dat hij/zij vindt dat de Turkse president obsceen of immoreel handelt. De auteur oordeelt in niet te misstane woorden over de president. Het artikel heeft hierdoor meer de vorm van een column dan een journalistiek werk.

Tijdens een toespraak tot zijn aanhangers in de stad Kahramanmaras zag hij het meisje in een uniform van het Turkse leger en een militaire baret op. Hij vroeg haar om op het podium te komen en zei dat zij zal worden vereerd als ze als martelaar voor Turkije zal sterven.

Opmerking: De zinsnede “zei dat zij zal worden vereerd als ze als martelaar voor Turkije zal sterven” is een overtrokken interpretatie. Erdoğan zei letterlijk, en op speelse toon: “Als ze martelaar (Sjahied, red.) zou worden, dan zou ze inshaAllah (met Gods wil) met de vlag bedekt worden.” Deze woorden vervolgt Erdoğan op jolige toon met de retorische vraag “ze is op alles voorbereid, nietwaar?”. Om het toneelspel van Erdoğan en het meisje maar enigszins te begrijpen, is op zijn minst basiskennis van de islamitische cultuur noodzakelijk. Zoals bekend is de achterban van Erdoğan overwegend islamitisch-conservatief. In de islam is martelaarschap weliswaar een treurige gebeurtenis zoals in vele andere religies en culturen, maar omdat in martelaarschap per definitie het streven naar een hoger doel besloten ligt, wordt het martelaarschap in de islam beloond met een bijzondere plaats in het hiernamaals. De sfeer waarin dit besproken wordt, is amicaal, en de status van het meisje wordt door de woorden van de president in gemeenschapsverband opgetild (een grote eer). Het martelaarschap waarover Erdoğan spreekt met het meisje aan zijn zijde, houdt geen verband met ‘sterven’ in reële zin, maar is retoriek en schouwspel.

 

Het kleine meisje moest van schrik huilen. Opmerking: Het meisje moest waarschijnlijk niet van schrik huilen, maar van spanning en vervoering. Toevoeging 11.01/03.03.18: Persbureau Ihlas bericht (klik voor bron) dat het meisje de outfit is geschonken door de broer van “de held van 15 juli” (de dag van de couppoging, red.) Ömer Halisdemir, Soner Halisdemir. Het meisje, Amina Tıraş, zei tegen Ihlas dat ze huilde door de zenuwen (“heyecanımdan okuyamadım”). Het meisje zou volgens het nieuwsbericht aanvankelijk een gedicht voordragen. In bovenstaande video zien we dat president Erdoğan op 00.03 wijst naar het meisje met de woorden “Kijk eens wie we daar hebben… wat ben je aan het doen meisje?” Op 00.11 zien we dat het meisje al vóór de woorden van Erdoğan huilt en op 00.17 naar het podium wordt gedragen. Het huilen houdt waarschijnlijk verband met de liefde van de familie (en het meisje) voor de president [dit kennen we niet in Nederland] en de zorgen van het meisje dat ze niet de aandacht van de president zal vangen. Dit gebeurt vaker tijdens rally’s van Erdoğan; zie bijvoorbeeld hier (klik). Maar Erdogan zei dat soldaten met zo’n baret op nooit huilen en graag de martelaarsdood sterven. Opmerking: het tafereel tussen Erdoğan en het meisje moet op dit moment niet meer letterlijk worden genomen. Het Turkse publiek, waaronder seculieren, begrijpt dit. Erdoğan zegt op stoeierige toon: “(Hup) Turkse vlag in d’r zak.” Ze krijgen dan de Turkse vlag over zich heen en de wil van Allah zal daarmee worden vervuld, zo vertelde Erdogan het meisje. Opmerking: De vertaling “ze krijgt dan de vlag over zich heen..” is onbehouwen. Erdogan zegt “insaAllah” (mocht God het beschikken) en zegt dan liefkozend en amicaal “Als ze martelaar (Sjahied, red.) zou worden, dan zou ze inshaAllah (met Gods wil) met de vlag bedekt worden.” Daarop vroeg hij haar of ze tot de martelaarsdood bereid is, waarop het kleine meisje bedeesd ’ja’ antwoordde. Opmerking: Erdoğan zegt op speelse toon “Ze is op alles voorbereid, nietwaar” om het onderonsje af te sluiten. Daarop reageerde Erdogan tevreden, kuste haar en liet haar eindelijk weer gaan. Opmerking: dat Erdoğan “tevreden” was en haar “liet gaan” is een negatieve inkadering (framing). Eigenlijk probeerde Erdoğan het schouwspel gewoonweg af te ronden en liet haar niet “gaan” maar werkte naar een afronding van het korte moment met zijn jonge fan.

De seculiere oppositiekrant Cumhuriyet had geen goed woord over voor het misbruik van een klein kind voor de propagandadoeleinden van Erdogan. Opmerking: het gebruik van de woorden “misbruik” (tweede keer dat het wordt gebruikt in het artikel), “klein kind” (en niet gewoon “kind”) en “propagandadoeleinden” is een bewuste poging van de auteur om Erdoğan negatief in te kaderen. De auteur had evengoed “het betrekken van een kind bij zijn toespraak” kunnen schrijven in plaats van “misbruiken van een klein kind voor de propagandadoeleinden”. Ook via de sociale media was er veel kritiek op de manier waarop Erdogan het kleine huilende meisje (opmerking: “kleine huilende meisje” wordt hier bewust herhaald om Erdoğan in een negatief daglicht te stellen als iemand die misbruik maakt van gezagsverhoudingen en -dus- zijn macht) eerst terechtwees en vervolgens de martelaarsdood toewenste. Opmerking: Erdoğan wees het meisje niet terecht (?) en Erdoğan wenst het meisje niet de martelaarsdood toe. Erdoğan voert een toneelspel op met het meisje omdat veel kinderen -en hun ouders die deze liefde ingeven- veel van de president houden en de president deze affectie wederzijds wil tonen. De Koerdische partij HDP stelde dat Erdogan met zijn manier van denken – het misbruiken van een kind door het de dood toe te wensen – zal verliezen. Opmerking: de auteur kadert de president hier opnieuw en wel voor de derde keer in met de uitdrukking “het dood wensen van een kind”. Dit is een absurde interpretatie. 

VVD-Kamerlid Ten Broeke heeft maar één term over voor het optreden van Erdogan. „Misselijkmakend!” PVV-Kamerlid De Roon: „Wat een walgelijke vent is dat toch. Het laat weer zien dat een gedegenereerd Turkije niet bij EU en NAVO hoort. Eruit trappen en wegjagen met pek en veren en staart tussen de poten.” Opmerking: de waarde van deze citaten van de VVD en de PVV is beperkt. De woorden van deze Kamerleden zijn bekende verkiezingsretoriek en de Kamerleden tonen zich hier überhaupt niet goed geïnformeerd. De opmerkingen van de Kamerleden zijn niet in strijd met eerdere negatieve uitlatingen van de VVD en PVV, de geciteerde Kamerleden weten dat ze geen secure kennis hebben van het gezegde en de opmerkingen van Erdoğan zullen geen gevolgen hebben.

Geef een reactie